Wiadomo, że na zdrowie i prawidłowy rozwój naszych dzieci wpływa wiele czynników. Środowisko w którym dziecko przebywa, odpowiednia ilość ruchu, korzystanie ze świeżego powietrza, oraz prawidłowo zbilansowana dieta, mają olbrzymie znaczenie .

Zdrowa, świeża żywność, prawidłowe nawyki żywieniowe, unikanie produktów przetworzonych, zawierających konserwanty i sztuczne barwniki , oraz urozmaicona dieta, to podstawa optymalnego odżywiania dzieci.

Niestety wybredność dzieci, ograniczenie wielu produktów w ich diecie, również zmniejszenie zawartości potrzebnych organizmowi witamin i minerałów w żywności, spowodowane zbyt intensywną eksploatacją gleby, zanieczyszczenia środowiska i nieetyczna hodowla zwierząt, oraz okresowe wzrosty zapotrzebowania organizmu, powodują niedobory wielu niezbędnych składników dla prawidłowego odżywienia i funkcjonowania organizmu . Ilość tych składników i jakość ważna jest dla każdego dziecka, a szczególnie w pierwszych trzech latach jego życia. Tak nadmiar, jak i niedobór pewnych substancji odżywczych, mogą wpływać na zdrowie dziecka – na osłabienie odporności, nawracające infekcje, niedobór wagi, otyłość, krzywicę, zagrzybienie organizmu, alergię i inne choroby rozwijające się w okresie dorastania dzieci.

Badania wykazują, że najczęściej w diecie dzieci może brakować wit D3, wit C, żelaza, wapnia, kwasu foliowego, cynku, magnezu, jodu, potasu, witamin z gr B, oraz DHA.

Niestety tak samo jak niedobór niektórych składników, również nadmiar może być dla dziecka szkodliwy, szczególnie należy uważać na zbyt dużą podaż witamin A, D3, B6 i żelaza.

Dlatego tak ważne jest indywidualne podejście do każdego organizmu dziecka. To lekarz biorąc pod uwagę całościowo wszystkie dane dotyczące konkretnego pacjenta, może spersonalizować prawidłową suplementację dla dziecka.

Holistyczne podejście do organizmu, wywiad dotyczący przebiegu ciąży, okresu okołoporodowego, karmienia piersią, diety i chorób w pierwszym roku życia, oraz w kolejnych latach, a także środowisko w jakim przebywa, nawyki żywieniowe i zwyczaje, decydują o opracowaniu indywidualnej diety i suplementacji dla danego dziecka.

Oprócz ilości, także jakość suplementów ma olbrzymie znaczenie w podaży szczególnie dzieciom. Ważny jest dobrze opracowany skład, ponieważ porcje poszczególnych składników są zbyt często niskie i niewystarczające do uzupełniania niedoborów. Koncentrowanie się wyłącznie na smaku i wyglądzie suplementów, powoduje zbyt duża i niewłaściwą zawartość szkodliwych, sztucznych substancji konserwujących, barwników, wypełniaczy, które mogą też zmniejszać biodostępność zawartych w nich składników.

Badania dotyczące biodostępności poszczególnych witamin i minerałów danego preparatu, odpowiednia ich ilość, forma chemiczna, standaryzacja, a także pochodzenie naturalne, np. z warzyw czy owoców, z wyłączeniem sztucznych substancji zapachowych, smakowych, czy konserwujących, powinny decydować o wprowadzeniu ich do diety dziecka. Dlatego tak ważna jest decyzja o właściwym preparacie, konkretnego producenta, zakupionego u sprawdzonego, rzetelnego sprzedawcy.

Również czas podawania poszczególnych preparatów jest istotny i powinien być zindywidualizowany dla każdego dziecka.

Z badań wynika, że dzieci w Polsce , nawet te które są na prawidłowo zbilansowanej diecie, mają niedobory wit D3 i DHA. Ponadto szerokość geograficzna w której żyjemy, zbyt krótkie nasłonecznienie, dodatkowo stosowanie kremów z wysokimi filtrami UV powodują niedobory wit D3. Kwasów DHA w polskiej diecie nie jesteśmy w stanie spożywać w odpowiedniej ilości, ze względu na zbyt małe spożycie ryb i olejów roślinnych.

Dlatego uzupełnienie wit D3, tak bardzo potrzebnej dla prawidłowego wzrostu i rozwoju układu kostnego, w celu zapobiegania krzywicy, a także dla wzmocnienia naturalnej odporności dziecka jest konieczne i zróżnicowane w poszczególnych porach roku i w danym wieku dziecka, z uwzględnieniem wielu czynników pośrednich i wyników badań określających poziom wit D3 we krwi dziceka.

Kwasy omega natomiast są niezbędnym budulcem komórek nerwowych i siatkówki oka, dlatego od nich zależy prawidłowy rozwój układu nerwowego i wzroku dziecka. Kwasy tłuszczowe potrzebne są również w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, w ochronie układu krążenia, poprawiają funkcje poznawcze u dzieci, łagodzą nadpobudliwość psychoruchową.

Niedobór żelaza jest najczęstszą przyczyną niedokrwistości u dzieci. Niski poziom żelaza w pierwszym roku życia dziecka spowodowany jest często brakiem odpowiedniej podaży w diecie ciężarnych, jak i samych niemowląt. Również niedojrzałość, wyjałowienie , niedobór flory bakteryjnej i stany zapalne jelit powodują zaburzenia wchłaniania i niedobór tego pierwiastka we krwi. A żelazo będąc głównym nośnikiem tlenu, odpowiada za wiele przemian metabolicznych w organizmie. Niedobór, powodujący anemię, obniża wydolność fizyczną dziecka ,zaburza rozwój psycho-ruchowy, obniża wydolność immunologiczną i neurologiczną organizmu – osłabia koncentrację, powoduje problemy z uczeniem się.

Ważna i często potrzebna w suplementacji jest podaż witaminy C. Jej niedobór spowodowany jest nieodpowiednią dietą i narażeniem na stres i zanieczyszczenia środowiska, a istnieje duże zapotrzebowanie na nią w profilaktyce i leczeniu infekcji wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, w leczeniu chorób układu naczyniowego, poprawie stanu skóry i dziąseł, leczeniu alergii i wspomaganiu układu odpornościowego.

Niedobory spożycia wapnia u dzieci powodują czasami potrzebę suplementacji. Demineralizacja kości, krzywica, osteoporoza, złamania , intensywny wzrost w okresie pokwitania u młodzieży, próchnica zębów – to przykłady w których należy wprowadzić do diety dodatkowe preparaty wapnia.

Do wapnia często dokładamy magnez, który również potrzebny jest w złamaniach, krzywicy i demineralizacji kości, a także w zbyt silnej drażliwości i nadpobudliwości dzieci i młodzieży.

Olbrzymie znaczenie i wielkie zapotrzebowanie na uzupełnianie prawidłowej diety dziecka, ma wprowadzenie dodatkowej flory bakteryjnej. W każdym przypadku antybiotykoterapii, biegunki, zaparć, niestrawności, grzybicy, a także w alergiach, stanach obniżonej odporności organizmu, niedożywieniu, pasożytach, dochodzi do dysbiozy bakteryjnej, czyli braku równowagi flory bakteryjnej. Dlatego są to sytuacje wymagające bezwzględnej suplementacji pre i probiotykami.

Na rynku polskim jest wiele preparatów uzupełniających dietę dziecka w suplementy. Jednak to lekarz, lub inny specjalista powinien dobrać odpowiedni skład, jakość i ilość preparatów, których skuteczność jest poparta przede wszystkim badaniami naukowymi, które są czyste, pochodzenia naturalnego i standaryzowane.

Lek.med. Agnieszka Stawicka